Geef mij maar directies met een heldere visie op onderwijs. Die weten hoe studenten het beste kennis opdoen en vaardigheden ontwikkelen. En die snappen dat hun docenten op een soortgelijke manier leren. In de scholen waar ik kom, lijkt het alsof docenten én hun directies zelf met leren gestopt zijn. De leercultuur lijkt ver weg te zijn.

Een leercultuur ontwikkel je niet door dure opleidingen, trainingen of ‘heisessies’. Pressure cooking bijeenkomsten, kort, hevig en allemaal door hetzelfde programma. Ik schrik daar van.

Er zijn betere manieren om docenten te laten groeien. Mijn adviezen voor dit ‘duurzaam leren’ zijn vergelijkbaar met slow cooking. Niet alles in één pan en flinke druk erop. Wel: aparte pannen en spelen met receptuur en ingrediënten.

Soms lijkt het alsof toeval bestaat. In de afgelopen weken ging een aantal gesprekken over het rendement van trainingen. 'Wat docenten leerden, is zo weinig zichtbaar in de klas', vertelde een van de directeuren. 'Helaas zakte het nieuwe gedrag heel snel weg'. In een andere situatie vertelden docenten dat ze hoopten dat hun training echt op maat gemaakt was. 'Mooi niet, het leek echt een standaardtraining'. Mijn oog viel op een column over informeel leren in het vakblad 'Opleiding en ontwikkeling'. Hoera! Ik ben een grote fan van dit type leren dat gebeurt via uitdagende taken, kennisdelen door samenwerken, afkijken bij beste presteerders etc. En op LinkedIn kwam ik een blog tegen over leernetwerken. 'Professionals' komen bij elkaar om deskundigheid te delen en gericht te spreken over een probleem of uitdaging.
Wat de drie voorbeelden verbindt, is het informeel leren. Hoe komt het dat veel organisaties dit leren zo weinig inzetten?

Ervaringen van een startende docent

'Start schooljaar '14-'15. Ik ben 2e jaars deeltijdstudent aan de Lerarenopleiding Nederlands. Leren gebeurt bij mij door doen en gedreven als ik ben, solliciteerde ik op een baan als docent Nederlands. En zo startte ik op een brede vmbo-school. Ik stemde toe het hele takenpakket bij mijn eerste onderwijsbaan aan te nemen. 

Je zou maar een startende docent zijn.....

Laat ik met de deur in huis vallen, ik schrik elke keer als ik  startende docenten hoor en zie. Ze praten over hun baan alsof het 'pompen of verzuipen' is. Of het nu zij-instromers zijn of echte jonge docenten net van de opleiding: het lesgeven en alle taken die ze krijgen, gaan hen niet gemakkelijk af. Vanaf de eerste dag heeft deze starter de volle 100% verantwoordelijkheid voor groepen leerlingen. En dan heb ik het nog niet eens over het voeren van oudergesprekken, het invoeren van gegevens of andere activiteiten. Het is een stortvloed van indrukken die ze opdoen.

In veel bedrijfstakken is het beter geregeld. Nieuwkomers krijgen begeleiding door een senior collega, er zijn afspraken waarvoor de nieuwkomer verantwoordelijk is en er ligt een inwerkprogramma klaar. Dit is een investering die zijn geld dubbel en dwars oplevert.
Ik ken weinig scholen waar geleidelijk de verantwoordelijkheden toenemen en professionele ondersteuning zorgt voor een vangnet. In tegendeel, er is vaak sprake van vrijblijvendheid in de begeleiding terwijl de effecten van inwerkprogramma's en gerichte vakdidactische hulp bekend zijn. Althans, dan mag ik toch verwachten. Intussen slaapt de starter steeds slechter.